გინება სიტყვის თავისუფლებაა?

1921 წელს საქართველოს პირველმა კონსტიტუციამ ყველა მოქალაქეს მისცა უფლება, „სიტყვით, ბეჭდვით ან სხვა რაიმე ღონისძიებით“ გამოეთქვა და გაევრცელებინა თავისი აზრი „მთავრობის წინასწარ ნებადაურთველად“. თუ ამით დანაშაულს ჩაიდენდა, პასუხს მხოლოდ სასამართლოს წინაშე აგებდა (32-ე მუხლი).

ამ კონსტიტუციის ავტორებს მეფის ცენზურა ჰქონდათ გამოვლილი. ილიას „ივერიაც“ კავკასიის საცენზურო კომიტეტის კონტროლის ქვეშ გამოდიოდა. მათ იცოდნენ, რას ნიშნავს, როცა სახელმწიფო წყვეტს, რომელი სიტყვაა დასაშვები.

„გინება აზრი არ არის“, იტყვით. ხშირად სწორედ აზრია, უბრალოდ, ყველაზე გაბრაზებული. სოფლელი, რომელიც ტელეკამერასთან ათი წლის დანგრეულ გზაზე იგინება, ზუსტად გეუბნებათ, რას ფიქრობს პასუხისმგებელ ხალხზე. გინებას თუ ამოიღებთ, აზრსაც ამოიღებთ.

„ღირსებას ლახავს.“ სიტყვამ შეიძლება გატკინოს. მაგრამ სიტყვით ღირსებას ვერავინ წაგართმევთ: ვინც იგინება, მხოლოდ საკუთარ თავს აჩენს. სახელმწიფოს საქმე ის ზიანია, რომელსაც მოსამართლე დაინახავს: გატეხილი ცხვირი, მოპარული მანქანა, მოკვლის მუქარა. წყენას საზომი არ აქვს. ერთი და იგივე სიტყვა მეგობრებს შორის ხუმრობაა, უცნობისგან კი შეურაცხყოფა.

ახლა ნახეთ, ვის ღირსებას იცავს დღევანდელი კანონი. პენსიონერს, მეზობელს ან მღვდელს თუ შეურაცხყოფთ, ეს თქვენ ორს შორის რჩება. მინისტრს, დეპუტატს ან მოხელეს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას თუ შეურაცხყოფთ, 4000 ლარამდე ჯარიმა ან დაკავება გელით. კანონი ღირსებაზე რომ ზრუნავდეს, ყველას ღირსებას დაიცავდა. ის მხოლოდ ძალაუფლებას იცავს.

სიტყვა სიტყვაა. უხეშია თუ თავაზიანი, სახელმწიფოს საქმე ეს არ არის.

უფროსის გინება სამარცხვინოა და ამას აქ არავინ ამართლებს. ქართველებმა ყოველთვის იცოდნენ, როგორ უპასუხონ: საკუთარი ღირსება თავად უნდა დაიცვა. უკეთესი სიტყვით, თუ საქმით, მაგრამ არა პოლიციით.